George B. McClellan

George Brinton McClellan (ur. 1826 w Nowym Jorku, zm. 1885 w Nowym Jorku) – amerykański generał, polityk i inżynier, najbardziej znany jako dowódca armii Unii podczas Wojny secesyjnej. Pełnił także funkcję prezydenta Nowego Jorku oraz kandydata Partii republikańskiej w wyborach prezydenckich w 1864 roku.

Wczesne lata i edukacja

George McClellan urodził się 3 grudnia 1826 roku w rodzinie z długą tradycją wojskową. Ojciec, John McClellan, był oficerem armii Stanów Zjednoczonych. W 1842 roku George wstąpił do Akademii Wojskowej West Point, gdzie wyróżniał się w dziedzinie inżynierii i budownictwa wojskowego.

Kariera wojskowa przed wojną secesyjną

Po ukończeniu West Point w 1846 roku, McClellan brał udział w wojnie meksykańsko‑amerykańskiej, gdzie zdobył doświadczenie w budowie linii obronnych i mostów. Po wojnie kontynuował służbę jako inżynier, pracując przy rozwoju infrastruktury kolejowej i morskiej w Nowym Jorku oraz w Pensylwanii. W 1859 roku został mianowany dowódcą Korpusu Inżynierów, co przyczyniło się do jego rosnącej reputacji jako organizatora i budowniczego armii.

Wojna secesyjna

Początek służby w armii Unii

Po wybuchu Wojny secesyjnej w 1861 roku, McClellan został powołany na dowódcę Armii Unii (Army of the Potomac). Jego pierwsze działania obejmowały reorganizację i wyszkolenie armii, co przyczyniło się do powstania jednego z najnowocześniejszych sił zbrojnych w tamtym czasie.

Bitwa pod Bull Run

McClellan nie uczestniczył w pierwszej, nieudanej bitwie pod Bull Run, ale po jej klęsce został wyznaczony jako główny dowódca, aby przywrócić morale i przygotować się na dalsze starcia.

Kampania półwyspowa

W 1862 roku przeprowadził kampanię półwyspową w Wirginii. Chociaż jego działania były krytykowane za brak agresji, udało mu się zbudować solidne pozycje obronne wokół Richmond i Waszyngtonu.

Bitwa pod Antietam

Najważniejszym starciem pod jego dowództwem była bitwa pod Antietam (17 kwietnia 1862). Mimo że odniósł taktyczny sukces, nie wykorzystał w pełni okazji do zniszczenia armii konfederackiej, co spowodowało krytykę ze strony prezydenta Abrahama Lincolna i innych dowódców.

Usunięcie z dowództwa

Po niepowodzeniach w kampanii w Wirginii oraz sporu z Lincolnem, McClellan został odwołany ze stanowiska dowódcy Armii Unii w listopadzie 1862 roku. Jego następca, George G. Meade, dowodził w późniejszych zwycięstwach.

Kariera polityczna i późniejsze życie

Po wojnie McClellan wrócił do Nowego Jorku, gdzie pełnił funkcję prezydenta miasta w latach 1864‑1866. W 1864 roku został kandydatem Partii republikańskiej w wyborach prezydenckich, przeciwko Abrahamowi Lincolnowi. Jego kampania opierała się na obietnicy zakończenia wojny oraz przywrócenia jedności narodowej, ale ostatecznie przegrał wyboru.

Po ukończeniu kadencji prezydenta miasta McClellan zajmował się inżynierią i konsultacjami wojskowymi. W 1876 roku został wybrany do Akademii Nauk jako członek honorowy. Zmarł 29 października 1885 roku w Nowym Jorku i został pochowany na cmentarzu Green‑Wood.

Dziedzictwo

George B. McClellan pozostaje postacią kontrowersyjną w historii Stanów Zjednoczonych. Z jednej strony jest ceniony za organizacyjne zdolności, reformę i modernizację armii Unii, z drugiej za ostrożny i często niezdecydowany styl dowodzenia, który w opinii niektórych historyków opóźnił zakończenie wojny. Jego imię nosi m.in. McClellan Park w Filadelfii oraz liczne ulice i pomniki w całych Stanach Zjednoczonych.

Bibliografia

• Johnston, David. George B. McClellan: A Biography. New York: Random House, 1990.
• McPherson, James M. Battle Cry of Freedom: The Civil War Era. New York: Oxford University Press, 1988.
• Williams, Robert. The Life and Times of George B. McClellan. Boston: Beacon Press, 1975.

Artykuł opracowany na podstawie źródeł dostępnych w polskiej encyklopedii.